AI Act Transparantieplicht: Moet je Chatbot Zeggen dat hij AI is?
Vanaf 2 augustus 2026 moet je chatbot zichtbaar melden dat hij AI is (AI Act Artikel 50). Niet uitgesteld. Wat telt wel en niet als geldige melding.
Gepubliceerd door NordX Consulting — AI bureau voor enterprise bedrijven in Nederland.
Vanaf 2 augustus 2026 moet je chatbot vertellen dat hij een AI is. Niet in de kleine lettertjes, maar zichtbaar in het gesprek zelf. Dit is Artikel 50 van de EU AI Act, en anders dan de hoog-risico regels is deze verplichting niet uitgesteld.
Wat Artikel 50 precies eist
Artikel 50 gaat over transparantie: mensen moeten weten wanneer ze met AI te maken hebben. Het raakt vier situaties.
1. Chatbots en virtuele assistenten. Elk AI-systeem dat direct met mensen communiceert, zoals een klantenservice-chatbot, een virtuele assistent of een geautomatiseerd telefoonsysteem, moet zo zijn ontworpen dat de gebruiker weet dat hij met AI praat. Uitzondering: als het voor een redelijk oplettend persoon overduidelijk is dat het AI betreft, hoeft het niet expliciet.
2. Deepfakes. Wie beeld, audio of video genereert of manipuleert die een deepfake vormt, moet bekendmaken dat de content kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd.
3. AI-gegenereerde tekst over maatschappelijke onderwerpen. Tekst die met AI is gemaakt en gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, moet als kunstmatig worden gemarkeerd.
4. Emotieherkenning en biometrische categorisering. Wie zulke systemen inzet, moet de betrokken personen daarover informeren.
Voor de meeste Nederlandse bedrijven is punt 1 het meest relevant: als je een chatbot op je website of in je klantenservice hebt, valt die hieronder.
Wat telt als een geldige melding, en wat niet
Dit is waar het misgaat. De melding moet waarneembaar zijn in de interactie zelf. Concreet betekent dat:
Wél voldoende:
- Een zichtbare regel bij de start van het gesprek: "Je chat met een AI-assistent van [bedrijf]."
- Een duidelijk label op de chatbubbel of het chatvenster dat de AI-aard aangeeft.
Niet voldoende:
- Een zin verstopt in de algemene voorwaarden of het privacybeleid.
- Alleen een metadata-watermerk dat de gebruiker niet ziet.
- Een vage aanduiding als "assistent" of "helpdesk" die niet duidelijk maakt dat het AI is.
De regel is simpel: de gebruiker moet het kunnen zien op het moment dat hij met het systeem interacteert, niet ergens diep in een document waar niemand kijkt.
Wat wel en niet is uitgesteld
Het nieuws in juni 2026 was "de AI Act is uitgesteld". Dat klopt gedeeltelijk, en het gedeelte dat níet klopt is precies dit.
De hoog-risico verplichtingen zijn verschoven naar december 2027 (zie wat er wel en niet is uitgesteld). De transparantieplicht van Artikel 50 is dat niet: die geldt per 2 augustus 2026. Er loopt wel een voorstel om specifiek de markeringsverplichting voor AI-gegenereerde content (Artikel 50 lid 2) gerichte tijd te geven tot 2 december 2026, maar de kern, de meldingsplicht voor chatbots, staat overeind per 2 augustus.
De boetes
Niet-naleving van Artikel 50 kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welke hoger is. Dat is het plafond, niet de standaardboete. Maar het geeft aan hoe serieus de wetgever transparantie neemt.
Wat je nu doet
1. Inventariseer je AI-contactpunten. Chatbots, virtuele assistenten, geautomatiseerde telefoon- of e-mailantwoorden, AI-gegenereerde afbeeldingen op je site. Maak een lijst.
2. Voeg zichtbare meldingen toe. Bij elke chatbot: een duidelijke regel dat de gebruiker met AI praat, zichtbaar bij de start van het gesprek. Dit is meestal een kwestie van copy aanpassen, niet van systemen herbouwen.
3. Label AI-gegenereerde media. Gebruik je AI voor beeld of video richting het publiek? Zorg voor een zichtbaar label.
4. Leg het vast. Documenteer welke systemen AI gebruiken en hoe je de transparantie hebt geregeld. Dat maakt een eventuele controle een stuk eenvoudiger.
De meeste organisaties zijn hier binnen een dag klaar mee. Het is geen hoog-risico traject met documentatie en risicobeoordeling, het is een kwestie van eerlijk zijn over waar AI in het spel is, op een plek waar de gebruiker het ziet.
Kort samengevat
Per 2 augustus 2026 moet je chatbot zichtbaar melden dat hij AI is. Verstoppen in de voorwaarden telt niet. Dezelfde plicht geldt voor deepfakes en AI-content over maatschappelijke onderwerpen. De verplichting is niet uitgesteld, de sanctie is fors, en de oplossing is meestal een paar regels aangepaste tekst.
De transparantieplicht is één onderdeel van de AI Act. Zie het volledige overzicht in onze AI Act compliance-gids voor Nederlandse bedrijven.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Moet mijn klantenservice-chatbot melden dat hij AI is?
Ja. Artikel 50 van de EU AI Act vereist vanaf 2 augustus 2026 dat gebruikers weten dat ze met een AI-systeem communiceren. De melding moet zichtbaar zijn in het gesprek zelf, niet verstopt in de algemene voorwaarden.
Is de transparantieplicht ook uitgesteld, net als de hoog-risico regels?
Nee. De hoog-risico verplichtingen zijn verschoven naar december 2027, maar de transparantieplicht van Artikel 50 wordt gewoon van kracht op 2 augustus 2026. Alleen de markeringsverplichting voor AI-gegenereerde content (lid 2) krijgt mogelijk gerichte tijd tot 2 december 2026.
Wat telt als een geldige AI-melding?
Een melding die de gebruiker waarneemt tijdens de interactie, bijvoorbeeld een zichtbare regel bij de start van het chatgesprek. Een zin in de algemene voorwaarden of alleen een onzichtbaar metadata-watermerk voldoet niet.
Hoe hoog zijn de boetes voor het niet naleven van Artikel 50?
Niet-naleving kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welke hoger is.
Gerelateerde artikelen
Meer weten? Bekijk onze andere artikelen op het NordX blog of neem contact op via nordx.ai.